­

mojeSwietokrzyskie.pl

Położenie
około 8 km na południe od Wąchocka. W Wąchocku ulicą Langiewicza do wsi Rataje. Potem drogą leśną do parkingu przy uroczysku, następnie 200m pieszo. Gmina Wąchock, powiat starachowcki, woj. świętokrzyskie.
GPS:  51.014895°N, 20.970748°E

 

Opis:

Na pomniku znajduje się napis:

 

PRZECHODNIU! PONIEŚ WIEŚĆ, ŻE ZGINĘLIŚMY ZA OJCZYZNĘ.

 

KU CZCI POLEGŁYCH NA POLU CHWAŁY W LATACH 1943-1944 ŻOŁNIERZY ZGRUPOWAŃ PARTYZANCKICH A.K. DOWODZONYCH PRZEZ "PONUREGO" I "NURTA", POMNIK TEN WZNIEŚLI TOWARZYSZE BRONI.

WYKUS DNIA 15.IX.1957

 

Dodatkowo na tablicy informacyjnej:

 

...Więc szumcie nam jodły piosenkę

Rodacy podajcie nam rękę

Wśród lasów wertepów, na ostrzach bagnetów

Wolności niesiemy jutrzenkę...

 

Rys historyczny (za tablicą informacyjną)

Wczesną wiosną 1943 roku w lasach Kielecczyzny powstają większe oddziały partyzanckie Armii Krajowej. Dowódcą zgrupowań tych oddziałów na terenie Gór Świętokrzyskich jest skoczek spadochronowy - "Donat Ponury" jako komendant Dywersji Okręgu Kieleckiego Armii Krajowej - KEDYW - scala działające luźne oddziały partyzanckie. W skład Dywersji Okręgu dowodzonej przez "Ponurego" wchodzą następujące zgrupowania:

  • I zgrupowanie "Nurta" składa się z oddziałów "Grota", "Szorta", "Habdanka" oraz grupy konnej "Tarzana"
  • II zgrupowanie "Robota" tworzą oddziały "Wilka" i grupa Warszawska
  • III zgrupowanie, którym dowodzi "Mariański" stanowią oddziały "Jurka" i "Oseta"
  • ochrona radiostacji pod dowództwem "Inspektora Jacka"

Liczebność oddziałów waha się od 30 do 80 żołnierzy. Ogółem zgrupowania liczą około 400 partyzantów, stanowiąc oddział dyspozycyjny Komendy Okręgu. W okresie jesieni giną w walkach dowódcy oddziałów: "Oset", "Wilk", "Inspektor Jacek" i "Robot". W styczniu 1944 roku "Ponury" zostaje przeniesiony na teren Nowogródczyzny, gdzie jako dowódca VII batalionu 77 pp AK, 16.VI ginie pod Jewłaszczami*. Po jego odejściu dowództwo oddziałów obejmuje "Nurt". W lipcu 1944 roku zgrupowania zostają przemianowane na I batalion 2 pułku piechoty Legionów, który w składzie 2 dywizji Armii Krajowej zbrojnie działa do listopada na terenie Okręgu Kielecko-Radomskiego.

Żołnierze "Ponurego" a następnie "Nurta" walczą z hitlerowskim najeźdźcą w następujących ważniejszych akcjach:

 

Rok 1943

  • 14.II. akcja na samochody niemieckie na Baranowskiej Górze koło Skarżyska.
  • 19.III. rozbicie kolejki na trasie Zagnańsk - Rudki.
  • 10.IV. akcja na żandarmerię w Św. Katarzynie.
  • 15.V. walka z obławą niemiecką w lasach klonowskich.
  • 25.V. zniszczenie 2 samochodów z żandarmerią we wsi Wojciechów koło Bodzentyna.
  • XX.V. rozpoczęcie produkcji pistoletów maszynowych "Sten" dla oddziałów "Ponurego" w Suchedniowie.
  • 2.VI. spalenie niemieckiego tartaku w Wąchocku.
  • 10.VI. zdobycie samochodu pocztowego pod Alojzowem koło Iłży.
  • 27.VI. walka z obławą niemiecką w lasach małomierzyckich.
  • 2. VII. rozbicie pociągu pospiesznego pod Suchedniowem.
  • 3.VII. wykolejenie 2 pociągów pod Łączną.
  • 13.VII. zniszczenie pociągu urlopowego pod Bliżynem* w odwet za spacyfikowanie wsi Michniów (* - Bliżyn jest podany na tablicy informacyjnej na Wykusie. W rzeczywistości akcja miała miejsce w okolicy wsi Krzyżka koło Michniowa).
  • 19.VII. walka z obławą niemiecką na Wykusie.
  • 24.VII. walka z obławą niemiecką w lasach starachowickich.
  • 28.VII. akcja na samochody wojskowe pod Szydłowcem.
  • 3.VIII. walka z obławą niemiecką w lasach koło Majdowa.
  • 5.VIII. walka z żandarmerią w rejonie gajówki Dalejów.
  • 18.VIII. akcja na posterunek policji w Pawłowie koło Starachowic.
  • 19.VIII. zdobycie wojskowego pociągu towarowego w Wasoczy koło Końskich.
  • 23.VIII. potyczka patroli z żandarmerią koło Michniowa.
  • 25.VIII. zabicie pod Ożarowem gen. leutn. Kurta Remnera d-cy175 dywizji wraz z oficerami sztabu.
  • 29.VIII. walka z zasadzką niemiecką w Kleszczynach koło Suchedniowa.
  • 30.VIII.-I.IX. akcja główek - likwidacja na terenie Skarżyska 7 agentów gestapo, oraz wymierzenie 15 kar chłosty.
  • 31.VIII. opanowanie miasta powiatowego Końskie.
  • 4.IX. akcja na pociąg pod Wólką Plebańską koło Końskich.
  • 13.IX. rozbicie i zniszczenie 3 samochodów z żandarmerią pod wsią Smarków koło Końskich.
  • 15.IX. specjalna akcja główek - likwidacja 3 zdrajców.
  • 16-18.IX. walka z niemiecką obławą w lasach siekierzyńskich - na Barwinku i Wykusie.
  • 3.X. wykolejenie niemieckiego pociągu pod Tumlinem koło Kielc.
  • 7.X. walka z niemiecką obławą na młyn Cioka k. Skarżyska w czasie wizytacji Komendy Okręgu przez gen. "Nila"
  • 14.X. walka z obławą niemiecką w Wielkiej wsi k. Niekłania. Śmierć d-cy II zgrupowania "Robota".
  • 16.X. walka z obławą niemiecką w lasach koneckich.
  • 26.X. walka na terenie fabryki w Suchedniowie z antypartyzancką brygadą hitlerowską - koniec produkcji "Stenów".
  • 28.X. walka z brygadą SS na Wykusie wsparta lotnictwem i artylerią.

 

Rok 1944

  • 28.I. likwidacja zdrajcy i agenta gestapo "Motora" we wsi Milejowice koło Nowej Słupi
  • II-VI. produkcja w warunkach leśnych pistoletów maszynowych "KIS-konar", "Igo", "Smrek" - przez "Specgrupę".
  • 9.V. likwidacja 2 samochodów z żandarmerią we wsi Gliny Małe koło Mielca.
  • 5.VI. wysadzenie wojskowego pociągu towarowego koło Ćmielowa.
  • 29.VI. likwidacja szefa gestapo W. Shultza w Opatowie.
  • 7.VII. walka z obławą niemiecką we wsi Wola Grójecka koło Ćmielowa.
  • 25.VII. rozbicie kolumny samochodowej w Nagorzycach koło Opatowa.
  • 31.VII. spotkanie koło Łagowa oddziałów Armii Radzieckiej i bojowe współdziałanie w rozpoznawaniu pozycji niemieckich.
  • 4.VIII. akcja na polową radiostację niemiecką w Łagowie.
  • 5.VIII. zasadzka na samochody niemieckie pod Łagowem.
  • 26.VIII. atak na brygadę pacyfikacyjną w Radoszycach pow. Końskie i odbicie kilkuset mieszkańców miasteczka.
  • 3.IX. atak na kwatery niemieckich jednostek artylerii lekkiej we wsi Dziebałtów koło Końskich.
  • 12.IX. walka z niemiecką ekspedycją karną w Miedzierzy koło Końskich.
  • 23.X. walka z obławą niemiecką w lasach koło Lipna pow. Włoszczowa.
  • 30.X. walka z obławą niemiecką wspartą artylerią w lasach pod Cnotowem koło Oleszna.
  • 12.XI. walka z obławą niemiecką w lasach osieczyńskich.

 

Poza wymienionymi akcjami w okresie lat 1943 i 1944 oddziały wykonują wyroki śmierci na zdrajcach, szpiegach i konfidentach niemieckich, ubezpieczają zrzuty broni, ludzi i zaopatrzenia oraz dają osłonę radiostacjom dalekiego zasięgu.

Miejsce upamiętnione pomnikiem nosi nazwę "Uroczysko Wykus".

W 1863 roku jest obozowiskiem partii powstańczej Langiewicza.

Tu w roku 1943 znajduje się baza zgrupowań partyzanckich "Ponurego" i tu też odbywają się koncentracje zgrupowań przed większymi akcjami. Na to wzgórze Niemcy uderzają w trzykrotnych obławach wspieranych lotnictwem i artylerią. Tu zgrupowania ponoszą w walkach najcięższe straty. W zmaganiach z najeźdźcą giną nie tylko żołnierze-partyzanci. Ludność cywilna Kielecczyzny, a szczególnie ludność wiejska odważnie współdziałała z oddziałami leśnymi i również ponosi ciężkie ofiary - często bezimienne.

Pomnik tworzą symboliczne cegiełki poświęcone pamięci poległych i zaginionych partyzantów w latach 1943-44, a wyryte na nich pseudonimy niech nie pozwolą na odejście w niepamięć tych, którzy polegli i za Twoją Wolność.

 

 *powinno być Jewłaszami

 

Galeria (kliknij aby powiększyć)

gajny
Corocznie, w drugą niedzielę czerwca, organizowane są na Wykusie uroczystości upamiętniające walczące tam oddziały AK, wspomniane w powyższym artykule.

To lekcja patriotyzmu dla każdego. Od najmłodszych po tych najstarszych, stanowiących wzór do naśladowania.

Ojcowie przyprowadzają tam już swoje najmłodsze nawet dzieci, które na oko mogą mieć może 4 lata, patrzą obserwują, uczą się. Podobnie zresztą jak te starsze, sami rodzice i ich rodzice.

W trakcie wygłaszanych tam przemówień czy homilii usłyszeć można prawdę, tą której w mainstreamowych mediach próżno szukać. Przy okazji można kupić bardzo ciekawe publikacje traktujące o tamtym okresie.

Polecam wszystkim, tę lekcję patriotyzmu.

Podejmowanie tego typu tematów przez Redakcję zasługuje na wyrazy uznania. Dobra i potrzebna robota.

Pozdrawiam wszystkich.

Maciek
Fajne miejsce ale trudno tam dojechać
jacek
,,13.VII. zniszczenie pociągu urlopowego pod Bliżynem w odwet za spacyfikowanie wsi Michniów.''
----------------------------------------------------------------------
Tu jest błąd, nie pod Bliżynem a pod Krzyżką

mojeSwietokrzyskie.pl
jacek powiedział :
,,13.VII. zniszczenie pociągu urlopowego pod Bliżynem w odwet za spacyfikowanie wsi Michniów.'
Tu jest błąd, nie pod Bliżynem a pod Krzyżką

Dziękuję za informację. Rzeczywiście Bliżyn trochę tu nie pasuje. Błędną informację przepisałem z tablicy informacyjnej na Wykusie. Wydaje się, że przed wykonaniem tablicy, tekst powinien być kilka razy sprawdzony, ale ... nikt nie jest doskonały :-)
Pozdrawiam


Jacek Kwiecień
Następny błąd,, Dziebałtów
''http://www.konskie.org.pl/2015/02/dziebatow-27081944.html

a nie jak napisano 3.IX. atak na kwatery niemieckich jednostek artylerii lekkiej we wsi Dziebahów koło Końskich.

mojeSwietokrzyskie.pl
Dziękuję ponownie. Tym razem to już mój błąd.
Pozdrawiam

1000 Znaków do wykorzystania


Warto zobaczyć

 

 

Ostatnie komentarze

Ania
1 miesiąc 7 dni

Konie nadzwyczaj piękne. Ale cielaczek na ostatnim zdjęciu ujmuje za serce tymi swoimi ząbkami śmiesznymi.

Iwona
1 miesiąc 12 dni

Prawdziwe końskie piękności :)

Ania
1 miesiąc 21 dni

Wybieramy się do tego ogrodu jak sójki za morze. Twoja relacja dowodzi, że w końcu trzeba tam pojechać - jest piękne. I

 
 

Biuletyn

Powiadomienia o nowościach.

Twój e-mail NIE będzie udostępniany osobom trzecim

© 2011 - 2017   mojeSwietokrzyskie.pl

Wszystkie materiały zamieszczone na stronie mojeSwietokrzyskie.pl stanowią wyłączną własność Wortalu lub osób współpracujących. Zabrania się kopiowania, w jakiejkolwiek formie, treści i zdjęć zamieszczonych na stronie bez pisemnej zgody Wortalu.

­